شاید افرادی که نیاز به پروتز دندان دارند نام دنچر یا «دندان مصنوعی کامل» را شنیده باشند. دنچر یا دندان مصنوعی کامل به نوعی پروتز گفته میشود که جایگزین تمام دندانهای از دست رفته میشود و قابل جابهجایی است.
روش دنچر مناسب افرادی است که به دلایل مختلف نمیخواهند از ایمپلنت و سایر پروتزهای دندانی استفاده کنند. در این مقاله به دنچر و جزئیات مرتبط به آن بیشتر خواهیم پرداخت.
“A complete denture (also known as a full denture, false teeth or plate) is a removable appliance used when all teeth within a jaw have been lost and need to be prosthetically replaced. In contrast to a partial denture, a complete denture is constructed when there are no more teeth left in an arch; hence, it is an exclusively tissue-supported prosthesis. A complete denture can be opposed by natural dentition, a partial or complete denture, fixed appliances or, sometimes, soft tissues.”
«دنچر کامل (که به نامهای دندان مصنوعی کامل، پروتز کامل یا پلیت نیز شناخته میشود) یک قطعه متحرک است که زمانی استفاده میشود که تمام دندانهای یک فک از دست رفته باشند و نیاز به جایگزینی پروتزی داشته باشند. برخلاف دنچر پارشیال (نیمهمتحرک)، دنچر کامل هنگامی ساخته میشود که هیچ دندانی در قوس فکی باقی نمانده باشد؛ بنابراین این پروتز تنها توسط بافت لثه حمایت میشود (نه دندانهای طبیعی). یک دنچر کامل میتواند در مقابل دندانهای طبیعی فک مقابل، دنچر پارشیال یا کامل فک مقابل،پروتزهای ثابت یا در برخی موارد، بافتهای نرم دهان قرار گیرد»
منبع: Wikipedia
در صورت تمایل می توانید به پادکست دنچر گوش دهید
دنچر یا دندان مصنوعی چیست؟
دنچر یا دندان مصنوعی یکی از انواع پروتز دندان به شمار میرود که به شکل متحرک و قابل جابهجایی طراحی میشود. دنچر یا دندان مصنوعی هم میتواند به شکل کلی جایگزین همه دندانهای از دست رفته باشد و هم به شکل جزئی جایگزین چند دندان. دنچر مناسب افرادی است که نمیخواهند از روشهای دیگر پروتز دندان همچون پروتز ثابت استفاده کنند و میخواهند نوعی پروتز قابل جابهجایی در دهان(پروتز دندان متحرک) داشته باشند.
دنچر یا پروتز دندان کامل (Full denture)
یکی از انواع پر کاربرد دنچر نوع دندان کامل است. دنچر یا پروتز دندان کامل نوعی دندان مصنوعی متحرک است که از آن برای جایگزینی تمام دندانهای از دست رفته در یک یا هر دو فک استفاده میکنند.
این پروتز روی لثهها و استخوان فک قرار میگیرد و به بیماران کمک میکند که عملکرد جویدن، صحبت کردن و ظاهر طبیعی لبخند خود را بازگردانند. پروتز دندان کامل یکی از انواع دندان مصنوعی است و بنا بر شرایطی از آن برای جایگزینی دندان استفاده میشود.
انواع دندان مصنوعی
دنچر یا دندان مصنوعی انواع مختلفی دارد که با توجه به نیاز فرد و وضعیت سلامت دهان توسط دندانپزشک انتخاب میشود. از جمله انواع دندان مصنوعی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دندان مصنوعی کامل
پروتز کامل دندان که آن را با نام دنچر یا «دست دندان کامل» نیز میشناسند همانطور که نامش نشان میدهد از دو ردیف دندان کامل برای فک بالا و پایین تشکیل شده است. این دندان مصنوعی زمانی استفاده میشود که بیمار همه دندانهای طبیعی خود را از دست داده باشد. دندان مصنوعی کامل را به کمک چسب و مکش بر روی لثه نگه میدارند و قابل جابهجایی است.
دندان مصنوعی جزئی یا پروتز پارسیل
این پروتز زمانی استفاده میشود که چند دندان طبیعی هنوز در فک بالا یا پایین باقی ماندهاند. پروتز پارسیل بهگونهای طراحی میشود که با کمک دندانهای سالم و طبیعی اطراف در جای خود محکم شود. این پروتز به شکل دائمی بر روی لثه بسته و محکم نمیشود و میتوان آن را در هر زمانی از جای خود بیرون آورد.
دنچر فوری
بسیاری مواقع افراد باید پیش از جایگزین کردن دندان مصنوعی همه دندانهای خود را بکشند. از آنجایی که قرار دادن دنچر کامل نیاز به زمان دارد تا لثههای فرد آماده شوند از پروتزهای فوری در این مواقع استفاده میکنند تا در نهایت با دندان مصنوعی کامل جایگزین شود. این پروتزها تطابق بهتری با تورم لثه و فک بر اثر کشیدن دندان دارند و به همین دلیل از آنها پس از کشیدن دندانها تا آماده شدن شرایط دهان و دندان استفاده میکنند.
پروتزهای نگهدارنده ایمپلنت/ Implant-retained dentures
این نوع از دنچر به جای اینکه بر استخوان فک و لثه تکیه کند به ایمپلنتهای دندانی متصل میشود. این نوع پروتز به شکل ثابت به دندان وصل نمیشود و مانند دیگر انواع دندان مصنوعی متحرک میتوان از دهان خارج نمود. برای نگهداری این پروتز در دهان نیازی به چسب دندان مصنوعی نیست؛ زیرا به ایمپلنتهای تعبیه شده در فک میچسبند.
دنچرها از چه موادی ساخته میشود؟
ممکن است برای بسیاری از افراد سؤال باشد که دنچر یا دندان مصنوعی کامل از چه موادی ساخته میشود. به طور معمول دنچر از پلاستیک به خصوص «رزین اکریلیک» ساخته میشود اما پروتزهای چینی نیز وجود دارند که طول عمر آنها بالاتر است. ازآنجاییکه رزین اکریلیک کمتر به پایه دندان مصنوعی میچسبد، تنظیم آن آسانتر است و وزن بسیار سبکی دارد از این ماده بیشتر در تولید دندان مصنوعی استفاده میشود. باید در نظر داشت رزین اکریلیک سریعتر از دندانهای چینی ساییده میشود و این مسئله میتواند در نحوه تماس دندانها با یکدیگر تأثیر بگذارد. به طور معمول دندانهای مصنوعی ساخته شده از رزین اکریلیک عمری در حدود ۵ تا ۸ سال دارند.
فرایند دریافت دندانهای مصنوعی کامل
ساخت دندان مصنوعی کامل طی چند مرحله صورت میگیرد که به شرح زیر هستند:
برداشتن قالب: ابتدا دندانپزشک از فک بالا و پایین عکس میگیرد به شکلی که عکس شامل لثه و دندانهای باقیمانده باشد.
ساخت اولیه پروتز: در این مرحله عکسها به آزمایشگاه فرستاده میشوند تا تکنسین دندانپزشکی بر اساس آنها پروتز اولیه را طراحی کند.
تطبیق پروتز: در این مرحله پروتز اولیه در دهان فرد قرار میگیرد تا تناسب آن با فضای دهان و دندان و لثه مورد بررسی قرار گیرد. در صورت وجود هر مشکلی این نکات به آزمایشگاه ارجاع داده میشود و در غیر این صورت همان مدل طراحی شده برای ساخت نهایی استفاده میشود.
ساخت پروتز و قرار دادن آن در دهان: در این مرحله دندان مصنوعی نهایی ساخته میشود و دندانپزشک آن را در دهان فرد قرار میدهد. تنظیمات نهایی انجام میشود تا بیمار بتواند به راحتی از آن استفاده کند.
چرا گاهی نیاز به استفاده از دندان مصنوعی داریم؟
دلایل مختلفی باعث میشود که افراد به استفاده از دندان مصنوعی نیاز داشته باشند. از جمله این دلایل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
از دست دادن دندانها
یکی از مهمترین دلایلی که باعث نیاز به دندان مصنوعی میشود از دست دادن دندانها به دلیل پوسیدگی شدید دندان، بیماریهای لثه، صدمات یا آسیبهای فیزیکی و فرسودگی ناشی از سن یا شرایط پزشکی مانند پوکی استخوان یا دیابت است.
بهبود توانایی جویدن غذا
نداشتن دندان میتواند باعث شود در جویدن و بلع غذا مشکلاتی پیش بیاید و در پی آن مشکلات گوارشی ایجاد شود. گذاشتن دندان مصنوعی به افراد کمک میکند تا بتوانند راحتتر غذا بخورند و مشکلات گوارشی کمتری را تجربه کنند.
بهبود گفتار
از دست دادن دندان میتواند باعث ایجاد اختلالات تلفظی شود. قرار دادن دندان مصنوعی میتواند این مشکل را برطرف کند.
حفظ ظاهر و زیبایی چهره
نداشتن دندان باعث میشود فرورفتگیهایی در لبها و گونهها به وجود آید و ظاهر چهره فرد تحت تأثیر قرار بگیرد. گذاشتن دندان مصنوعی، یکی از روشهای زیبایی دندان می باشد و این مشکل را برطرف میکند.
جلوگیری از تحلیل استخوان فک
از دست دادن دندان میتواند باعث تحلیل استخوان فک شود و قرار دادن دندان مصنوعی به کاهش سرعت این فرایند کمک میکند.
موارد نام برده همگی از جمله دلایلی هستند که باعث میشوند افراد به سراغ استفاده از دندان مصنوعی برای جایگزینی دندانهای از دست داده بروند.
خوابیدن با دندان مصنوعی چگونه است؟
یکی از چالشهای افراد در هنگام استفاده از دندان مصنوعی نحوه خوابیدن با این دندانها است. دلایل نخوابیدن با دندان مصنوعی را در مقاله ای جدا بیان کرده ایم.
باید در نظر داشت که باید پیش از خواب دندان مصنوعی را از دهان بیرون آورد و در محلول مخصوص دندان مصنوعی قرار داد و به هیچ عنوان نباید با دندان مصنوعی خوابید.
نحوه تمیز کردن دندان مصنوعی چگونه است؟
آشنایی با نحوه نگهداری از دندان مصنوعی بسیار اهمیت دارد تا این دندانها بتوانند عمر بالایی داشته باشند. عدم توجه به بهداشت دندان مصنوعی میتواند باعث تجمع باکتری، پلاک و تارتار بین دندانها و لثهها شود و مشکلات بسیاری را ایجاد کند.
از جمله اقداماتی که باید برای تمیز کردن و نگهداری از دندان مصنوعی در نظر داشت موارد زیر هستند:
- خارج کردن دندان مصنوعیپیش از خواب
- تمیز کردن دندان مصنوعی با برس و خمیر دندان مخصوص
- قرار دادن دندان مصنوعی در محلولهای مخصوص دندان مصنوعی در طول شب
- مسواک زدن لثهها، زبان، گونههای داخلی، سقف دهان و دندانهای باقیمانده دو بار در روز برای پاک شدن پلاکها و جرمها
دندان مصنوعی بهتر است یا ایمپلنت؟
یکی از دغدغههای افراد در هنگام انتخاب نوع پروتز دندان انتخاب بین دندان مصنوعی یا ایمپلنت است. اینکه کدام یک از این انواع پروتز مناسب افراد است به شرایط دهان و دندان، بودجه، اولویتهای شخصی و نظر دندانپزشک باز میگردد؛ اما به صورت کلی میتوان گفت که ایمپلنت دندان در صورت نبود مشکلات مالی گزینه مناسبتری است.
ایمپلنت دندان ثبات بالاتری دارد و ظاهر و حس طبیعیتری به فرد میدهد. از طرفی ماندگاری ایمپلنت طولانیتر است و برای ثابت شدن در داخل دهان نیازی به چسب نخواهد داشت و همچون دندان طبیعی در جای خود ثابت میشود.
این روش، راه مناسبی برای جایگزینی دندان است اما نیاز به جراحی دارد و فرایند کاشت آن چند ماه طول میکشد؛ همین مسئله ممکن است این روش را مناسب برخی از افراد نسازد.
کدام نوع دندان مصنوعی بهتر است؟
در جواب این سؤال نیز باید شرایط دهان و دندان فرد بررسی شود و سپس نوع دندان مصنوعی مشخص گردد. به صورت کلی میتوان گفت در شرایط مختلفی که در ادامه میآیند کدام یک از انواع دندان مصنوعی میتواند مناسبتر باشد:
- اگر فردی تمام دندانهای خود را از دست داده باشد دندان مصنوعی کامل یا متکی بر ایمپلنت برای او مناسب است.
- در صورتی که فرد برخی از دندانهایش را از دست داده باشد گزینه دندان مصنوعی پارسیل میتواند انتخاب مناسبی باشد.
- اگر فردی برخی از دندانهای خود را از دست داده و به دنبال ثبات بالاتر دندان مصنوعی متحرک است میتواند از دندان مصنوعی متکی بر ایمپلنت استفاده کند.
- افرادی که به یک راهحل سریع برای جایگزینی دندان نیاز دارنددندان مصنوعی فوری مناسبشان است.
تفاوت دنچر، اوردنچر و ایمپلنت
یکی از مواردی که ممکن است برای افراد در هنگام انتخاب نوع پروتز دندان سؤال باشد تفاوت دنچر، اوردنچر و ایمپلنت است. در ادامه با هرکدام از این انواع پروتز و تفاوتهای آنها با یکدیگر آشنا میشوید:
پروتز دنچر
همانطور که در این مقاله گفته شد دنچر به دندان مصنوعی متحرک گفته میشود که میتواند به شکل کامل یا جزئی جایگزین دندانهای از دست رفته گردد. دنچر مناسب افرادی است که دچار تحلیل استخوان فک هستند و روشی همچون ایمپلنت نمیتواند مناسب آنها باشد.
اوردنچر
اوردنچر نوع پیشرفته دنچر است که برای ثابت کردن آن از پایههای اضافی استفاده میشود. در اوردنچر برخلاف دندان مصنوعی سنتی، دندان به جای تکیه بر روی لثه و بافت، بر روی چند پایه ایمپلنت قرار داده میشود.
اوردنچر میتواند به دو شکل پروتز ثابت و پروتز متحرک باشد و روشی مناسب برای افرادی است که تمام دندانهای یک فک یا دو فک خود را از دست دادهاند.
این پروتز استحکام بیشتری نسبت به دنچر معمولی دارد؛ اما برخلاف دنچر متحرک برای قرار دادن آن نیاز به جراحی برای قرار دادن ایمپلنتها در داخل فک است.
ایمپلنت دندان
این پروتز یک جایگزین دائمی برای دندانهای از دست رفته به شمار میرود و به شکل ثابت در استخوان فک قرار میگیرد. ایمپلنت بر خلاف دنچر یا اوردنچر قابل خارج کردن از دهان نیست.
این پروتز استحکام و ماندگاری طولانی مدت دارد و از آنجایی که باید پایههای ایمپلنت در داخل استخوان فک جوش بخورند روند قرار دادن آن در داخل دهان یک روند چند ماهه و نسبتاً طولانی است. این روش هزینه بالاتری به نسبت روشهای قبل دارد.
هر کدام از روشهای نام برده مزایا و معایبی دارند و با توجه به وضعیت دهان و دندان فرد توسط دندانپزشک انتخاب میشوند تا بهترین کارایی و عملکرد را برای فرد داشته باشند.
کلام پایانی
دنچر که آن را با نام دندان مصنوعی نیز میشناسند یکی از انواع پروتز است که خود به چند دسته دیگر تقسیم میشود. دندان مصنوعی کامل و دندان مصنوعی پارسیل مهمترین انواع دنچر به شمار میروند که با توجه به وضعیت دهان و دندان فرد انتخاب میشوند.
اینکه کدام یک از انواع دنچر مناسب فرد است پس از بررسی وضعیت دهان و دندان فرد توسط دندانپزشک تشخیص داده میشود.
دنچر میتواند با جایگزین کردن دندانهای از دست رفته نقش مهمی در عملکرد دهان و دندان و بازگشت حالت طبیعی و زیبای چهره ایفا کند.
دکتر فرین شمشیرگر متخصص دندان مصنوعی در زعفرانیه
دندان مصنوعی به عنوان یکی از پروتزهای دندانی نقش مهمی در حفظ عملکرد دهان و دندان دارد. بسیار مهم است افراد برای گذاشتن دندان مصنوعی به سراغ متخصصانی بروند که در این زمینه صاحب تجربه هستند و میتوانند به بهترین شکل ممکن این کار را انجام دهند.
یکی از دندانپزشکان با تجربه در این زمینه دکتر فرین شمشیرگر نام دارد که در مطب خود در زعفرانیه تمام امور زیبایی دندان را ارائه میدهند. دکتر شمشیرگر متخصص دندان مصنوعی در زعفرانیه هستند و همین مسئله کمک میکند تا افراد بتوانند یک نتیجه ماندگار را برای دهان و دندان خود رقم بزند.
مشاوره رایگان!
برای مشاوره رایگان یا بصورت آنلاین ثبت نوبت کنید یا با ما تماس بگیرید.
برای برخی افراد، دنچرها در ابتدا ممکن است ناراحتی ایجاد کنند، اما پس از مدتی به آن عادت میکنند.
دنچرها به دو نوع اصلی تقسیم میشوند: دنچر کامل (برای افرادی که تمام دندانهای خود را از دست دادهاند) و دنچر جزئی (برای کسانی که فقط تعدادی از دندانها را از دست دادهاند).
دنچرها باید هر روز تمیز شوند، و باید در هنگام شب در محلول مخصوص نگهداری شوند تا خشکی و ترک خوردگی آنها جلوگیری شود.
بله، مراقبت از پروتز مشابه مراقبت از دندانهای طبیعی است. باید آنها را تمیز نگه داشت و از خوردن غذاهای سخت یا چسبناک خودداری کرد.
بله، افراد میتوانند با دنچرها غذا بخورند، اما باید احتیاط کنند و غذاهای سخت یا چسبناک را محدود کنند.
معمولاً ۱ تا ۲ هفته زمان میبرد تا به دنچرها عادت کنید، اما این زمان برای هر فرد ممکن است متفاوت باشد.
بله، دنچرها به مرور زمان ممکن است فرسوده شوند یا به دلیل تغییرات در فک و لثهها نیاز به تنظیم یا تعویض داشته باشند.
اگر دنچرها به درستی ساخته و تنظیم شوند، معمولاً به دندانهای طبیعی آسیب نمیزنند. اما استفاده نادرست ممکن است مشکلاتی ایجاد کند.
هزینه دنچرها به عوامل مختلفی مانند نوع، کیفیت مواد، و محل درمان بستگی دارد. معمولاً قیمتهای مختلفی وجود دارد.
