پروتز متحرک دندان همانطور که نامش نشان میدهد به یکی از انواع پروتز دندان گفته میشود که امکان خارج کردن آن از دهان وجود دارد و به شکل ثابت در داخل دهان قرار نمیگیرد.
پروتز متحرک دندان انواع مختلفی دارد که با توجه به شرایط دندان و لثه فرد برای او انتخاب میشود. این پروتز دارای مزایا و معایبی است که باید در هنگام استفاده به آنها توجه داشت. در ادامه به شکل کامل به پروتز متحرک دندان و نکات مهم در مورد آن خواهیم پرداخت.
“A removable dental prosthesis is a device used to replace missing teeth, which the patient can remove from the mouth and reinsert. These prostheses restore functions such as chewing, speaking, and aesthetics, and are typically used when fixed prosthetic options are not feasible due to anatomical, medical, or financial reasons.”
«پروتز دندانی متحرک وسیلهای است که برای جایگزینی دندانهای از دسترفته استفاده میشود و بیمار میتواند آن را از دهان خارج کرده و دوباره قرار دهد. این پروتزها عملکردهایی مانند جویدن، صحبت کردن و زیبایی را بازمیگردانند و معمولاً زمانی استفاده میشوند که گزینههای پروتز ثابت به دلایل آناتومیکی، پزشکی یا مالی امکانپذیر نباشند.»
منبع : Wikipedia
پروتز دندان متحرک چیست؟
پروتز متحرک دندان به نوعی پروتز دندان گفته میشود که قابل جابهجا شدن است؛ به این معنا که فرد میتواند آن را در داخل دهان بگذارد یا آن را خارج کند.
پروتز متحرک دندان را با نام دندان مصنوعی یا «دست دندانهای معمولی» نیز میشناسند و مناسب افرادی است که همه دندانها یا چند واحد از دندانها را از دست دادهاند.
فیلم پروتز متحرک دندان در کلینیک دکتر شمشیرگر
چرا به پروتز دندانی متحرک نیاز دارید؟
شاید برای بسیاری از افراد سؤال باشد که چرا به پروتز متحرک دندان نیاز است یا چرا برخی از افراد ترجیح میدهند از پروتز دندانی متحرک استفاده کنند. از جمله دلایلی که باعث میشود افراد به سراغ پروتز متحرک دندان بروند غیرتهاجمی بودن این روش است.
پروتز متحرک دندان نیازی به جراحی یا مراحل پیچیده ندارد و همین مسئله باعث میشود افرادی که نمیخواهند و یا توان این را ندارند که تحت عمل جراحی قرار بگیرند از این روش استفاده کنند. از دیگر دلایل انتخاب این روش قابل تنظیم و تعمیر بودن این روش است به شکلی که در صورت نیاز به هرگونه ترمیم افراد به راحتی میتوانند آن را از دهان خارج کنند و در اختیار دندانپزشک قرار دهند.
از طرف دیگر این روش اقتصادیتر است. به طور معمول پروتزهای متحرک هزینه کمتری نسبت به ایمپلنتهای دندانی دارند و این مسئله باعث میشود یک گزینه مناسب برای افرادی باشد که نمیخواهند یا نمیتوانند هزینه بسیاری را به ایمپلنت ثابت اختصاص دهد.
انواع پروتز متحرک دندان
آشنایی با انواع پروتزهای متحرک دندان بسیار اهمیت دارد تا افراد بتوانند پیش از انتخاب پروتز با آگاهی بهتری نوع مناسب را برای دندان خود انتخاب کنند. پروتز متحرک دارای سه نوع است که به شرح زیر هستند:
پروتز متحرک دندان کامل یا دست دندان (فول دنچر)
پروتز متحرک دندان کامل یا دنچر نوعی پروتز است که در زمان از دست دادن همه دندانهای بیمار مورد استفاده قرار میگیرد. این پروتز را میتوان به راحتی در داخل دهان قرار داد یا آن را برداشت.
پروتز کامل دارای دو بخش دندان و لثه است و در دو نوع معمولی و لثه نرم ساخته میشود. لثه نرم یک لایه یک تا دو میلیمتری است که به صورت موقت بر زیر لثه سخت قرار میگیرد تا تورم و التهاب لثه التیام یابد و آماده دریافت پروتز با لثه سخت شود.
اگرچه نوع لثه نرم در ابتدا بسیار راحت استفاده میشود اما نمیتوان آن را به شکل دائم استفاده کرد؛ زیرا کارایی آن کم است و میتواند باعث آسیب به لثه فرد شود. از طرفی نگهداری و تمیز نگه داشتن آن چالشبرانگیز است و میتواند باعث رشد باکتریها و قارچها در ناحیه شود.
پروتز دندانی پارسیل
این نوع پروتز را بیشتر مردم با نام «دندان تکهای» یا «پروتز دندان ناکامل» میشناسند. در صورتی که یک یا چند دندان فرد از دست رفته داشته باشد از این نوع پروتز متحرک دندان استفاده میشود. این پروتز زمانی کاربرد دارد که دهان خالی از دندان نیست و تعدادی دندان سالم در هر فک و در ردیف دندان وجود دارد.
پروتز پارسیل خود انواع مختلفی دارد و به چند دسته زیر تقسیم میشود:
پروتز پارسیل تمام اکریل (فلیپر)
از این پروتز به عنوان یک درمان موقتی در برخی موارد استفاده میکنند.
پروتز پارسیل کرم کبالت
این پروتز از گذشته برای درمان بیدندانی برای افراد با شرایط زیر استفاده میشود:
- کسانی که دندانهای عقب خود را از دست دادهاند.
- کسانی که دندانی برای پایه پروتز ثابت ندارند.
- کسانی که به هر دلیلی نمیخواهند از پروتز ثابت استفاده کنند.
پروتز پارسیل Felexite
در پروتز پارسیل بخش فلزی پایه به رنگ دندان ساخته میشود و همین مسئله باعث میشود تا مشکل فلزی بودن و ظاهر ناخوشایند گیرهها را در انواع دیگر نداشته باشد.
پروتز کامل دندان یا دندان مصنوعی (دنچر)
پروتز کامل دندان یا دندان مصنوعی (دنچر) به دو حالت معمولی و لثه نرم می باشد. پروتز کامل شامل دندان و لثه است که ممکن است در ابتدا کمی آزار دهنده به نظر برسد. در یک مقاله به طور مفصل در مورد انواع دندان مصنوعی توضیح داده شده است.
پروتز دندان اوردنچر
اوردنچر شباهت بسیاری به پروتز ثابت دارد و در واقع یک پروتز کامل است که آن را بر روی دو پایه دندانی یا چند پایه ایمپلنت دندان قرار میدهند و استفاده از آن نسبت به پروتز کامل راحتتر است.
مواد سازنده پروتز متحرک چیست؟
مواد سازنده پروتزهای متحرک متفاوت هستند و از ترکیبهای مختلفی برای ساخت پروتز متحرک دندان استفاده میشود.
برای پایه پروتز به طور معمول از آکرلیک رزین استفاده میشود که وزن سبکی دارد و مشابه رنگ طبیعی لثه است. همچنین ممکن است در ساخت برخی پروتزها از پایههای فلزی استفاده شود که به طور معمول از فلزهایی همچون کبالت-کروم یا تیتانیوم هستند و استحکام بالا و ضخامت کمتری نسبت به اکریلیک دارند. اگر نیاز به پایه نرم باشد از مواد نرم و انعطافپذیر مانند پلیاورتان یا سیلیکون استفاده میشود.
برای ساخت دندانهای مصنوعی به طور معمول موادی همچون پلیمتیلمتاکریلات و پورسلین به کار میروند.
مزایای پروتز متحرک دندان چیست؟
یکی از مواردی که پیش از انتخاب نوع پروتز اهمیت دارد آشنایی با مزایای پروتز متحرک دندانی است. در ادامه با این مزایا آشنا میشوید:
- داشتن عملکردی شبیه به دندانهای طبیعی
- توانایی مصرف مواد غذایی مختلف
- افزایش زیبایی دندان و دهان
- کمک به کاهش تحلیل استخوان فک
- عدم نیاز به چسب و تراش دندانهای مجاور
- آسان کردن روند تکلم برای فرد
- شستشو و نگهداری راحتتر
- افزایش کیفیت زندگی بیمار
- افزایش حس اعتماد به نفس در افراد
موارد گفته شده باعث میشوند که پروتز متحرک در بسیاری موارد جایگزین مناسبی برای پروتز ثابت در برخی از افراد باشد.
عوارض و مشکلات پروتز متحرک
از دیگر مواردی که باید پیش از انتخاب پروتز متحرک در نظر داشت توجه به عوارض پروتز متحرک است. از جمله این عوارض میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
ایجاد ناراحتی و زخم در لثهها: این مشکل به دلیل فشار نامناسب پروتز بر روی لثهها، حرکت یا جابهجایی پروتز در هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن ایجاد میشود.
مشکلات در جویدن و صحبت کردن: در صورت عدم تناسب کامل پروتز با دهان و یا به دلیل عادت نداشتن به استفاده از پروتز در مراحل اولیه، این مشکل به وجود میآید.
حرکت یا لق شدن پروتز: ممکن است تحلیل لثهها و استخوان فک در طول زمان، طراحی نادرست پروتز یا استفاده طولانی مدت از پروتز بدون تنظیم کردن، باعث این مشکل شود.
ایجاد بوی بد دهان: عدم رعایت بهداشت دهان و دندان میتواند باعث تجمع ذرات غذا و باکتریها در سطح پروتز و بدبو شدن محیط دهانی شود.
تحلیل رفتن لثه و استخوان فک: فشار مداوم و نامناسب بودن پروتز میتواند باعث مشکلاتی برای لثه و استخوان فک شود.
شکستگی یا ترک خوردن پروتز: بر اثر استفاده طولانی مدت، فرسودگی مواد، ضربه خوردن و افتادن پروتز از دست، امکان دارد که پروتز شکسته شود یا ترک بخورد.
موارد نام برده از جمله عوارض پروتز متحرک دندان هستند که باید پیش از انتخاب این پروتز به آنها توجه داشت.
مراقبت از پروتزهای متحرک چگونه است؟
برای مراقبت از پروتز دندان متحرک باید موارد زیر را حتماً در نظر داشت و رعایت کرد:
- مسواک زدن پروتز دو بار در روز
- تمیز کردن دهان، لثه و مخاط داخلی دهان با مسواک نرم
- تمیز کردن دندانها بلافاصله پس از مصرف خوراکیهای رنگی
- قرار دادن پروتز در محلول آب و نمک در هنگام عدم استفاده
- خارج کردن دندانها از دهان در چند روز اول استفاده برای جلوگیری از عدم حساسیت
- استفاده از شویندهها و ضد عفونی کنندههای مخصوص پروتز هفتهای یک یا دو مرتبه به مدت ۸ ساعت
- تمیز کردن سطح خارجی دندان مصنوعی با مسواکهای مخصوص
با این مراقبتها عمر پروتز میتواند افزایش یابد و بیمار کمتر در هنگام استفاده از پروتز متحرک دچار مشکل شود.
عکس پروتز متحرک دندان در کلینیک دکتر شمشیرگر
موارد منع مصرف پروتزهای متحرک
شاید برای برخی از افراد سؤال باشد که چه افرادی نمیتوانند از پروتز متحرک استفاده کنند. در شرایط زیر توصیه میشود افراد از پروتز متحرک استفاده نکنند:
تحلیل شدید لثه و استخوان فک
افرادی که دچار تحلیل شدید لثه و استخوان فک هستند بهتر است از پروتز متحرک استفاده نکنند؛ زیرا پروتز متحرک برای حمایت نیاز به لثه و استخوان فک مناسب دارد و از طرفی تحلیل شدید استخوان فک میتواند باعث بیثباتی پروتز شود.
بیماریهای شدید لثه (پریودنتیت پیشرفته)
افراد دچار بیماریهای شدید لثه نباید از پروتز متحرک استفاده کنند؛ زیرا باعث عفونت یا التهاب شدیدتر لثهها میشود.
افراد مبتلا به خشکی دهان شدید
به دلیل اینکه برای حفظ چسبندگی و راحتی پروتز به بزاق کافی نیاز است افراد دچار خشکی دهان نباید از پروتز متحرک استفاده کنند.
افراد مبتلا به بیماریهای عصبی یا حرکتی
بیماریهای نظیر پارکینسون یا سکته مغزی باعث میشوند که استفاده از پروتز دشوار باشد؛ زیرا در این وضعیت کنترل حرکات دهان یا نگهداری پروتز برای افراد سخت میشود.
افراد دچار حساسیت به مواد پروتز
برخی بیماران ممکن است به مواد سازنده پروتز مانند آکریلیک رزین یا فلزات حساسیت داشته باشند و باید این نکته را پیش از استفاده از پروتز در نظر داشت.
پروتز متحرک چگونه انجام میشود؟
ساخت و نصب پروتز متحرک دندان یک فرایند چندمرحلهای به شمار میرود که با همکاری بیمار و دندانپزشک انجام میشود. این مراحل شامل معاینه، قالبگیری، طراحی و تنظیم پروتز است تا نتیجه نهایی به خوبی با ساختار دهان و نیازهای بیمار هماهنگ باشد. در ادامه با این مراحل آشنا میشوید:
معاینه اولیه و مشاوره
در این مرحله دندانپزشک با بررسی وضعیت دهان و دندان، لثهها و استخوان فک، و شناسایی نیازهای بیمار نوع پروتز مورد نیاز را تعیین میکند. اقداماتی همچون عکسبرداری با اشعه ایکس برای بررسی ساختار استخوان و لثه انجام میشود یا در صورت نیاز مشکلات دهانی و دندانی مورد درمان قرار میگیرد.
قالبگیری اولیه
در مرحله قالبگیری دندانپزشک از مواد خاصی برای تهیه قالب اولیه استفاده میکند. این قالب به آزمایشگاه برای ساخت مدل اولیه ارسال میشود.
قالبگیری دقیق
برای ایجاد قالبی که به شکل دقیقتر جزئیات کامل لثه و دندانها را نشان دهد دندانپزشک از مواد خاصتری استفاده میکند تا بر اساس این قالب پایه پروتز ساخته شود.
طراحی و ساخت پروتز
در این مرحله در آزمایشگاه بر اساس قالب نهایی پایه پروتز ساخته میشود. همچنین دندانهای مصنوعی مطابق با رنگ و اندازه مناسب انتخاب شده در جای خود قرار میگیرند.
آزمایش پایه برای بررسی تناسب پروتز
در این مرحله پروتز اولیه بر روی دهان بیمار امتحان میشود تا تناسب آن مورد بررسی قرار گیرد. اگر مشکلاتی وجود داشته باشد پروتز به آزمایشگاه ارسال میشود تا این مشکلات برطرف شود.
نصب نهایی پروتز
پس از بررسی تناسب پروتز و یا برطرف کردن مشکلات آن نصب نهایی پروتز انجام میشود و پروتز را در دهان بیمار قرار میدهند.
تنظیمات پس از نصب
از آنجایی که ممکن است در روزها و هفتههای اول بیمار احساس ناراحتی یا فشار در برخی نقاط داشته باشد مراجعه به دندانپزشک لازم است تا این مشکلات برطرف شود.
دوام پروتز متحرک دندان چگونه است؟
از دیگر نکاتی که بسیاری از افراد ممکن است در مورد آن سؤال داشته باشند میزان دوام پروتز متحرک دندان است. دوام پروتز متحرک دندان به عوامل مختلفی از جمله کیفیت ساخت، نوع مواد استفادهشده، میزان مراقبت بیمار و شرایط دهان و دندان بستگی دارد. با رعایت نکات مراقبتی، پروتزهای متحرک میتوانند بین ۵ تا ۱۰ سال یا حتی بیشتر عمر کنند.
با این حال، ممکن است در طول زمان نیاز به تنظیم یا تعویض داشته باشند. به شکل خلاصه میتوان دوام پروتز متحرک را به عوامل زیر مرتبط دانست:
- کیفیت مواد و طراحی پروتز
- تغییرات در دهان و لثه
- میزان استفاده
- نحوه مراقبت و نگهداری مناسب
- نوع غذاهای مصرفی
- احتمال صدمات فیزیکی
هزینه پروتز متحرک دندان چقدر است؟
هزینه پروتز دندان متحرک به عوامل متعددی بستگی دارد و ممکن است در مناطق مختلف و بین کلینیکهای دندانپزشکی متفاوت باشد. این هزینهها شامل نوع پروتز، مواد استفاده شده، تعداد دندانهای جایگزین شده و سایر خدمات مرتبط است.
برای اطلاعات دقیق افراد باید با دندانپزشک مورد نظر خود مشورت کنند تا هزینه تقریبی را به آنها اعلام نماید.
یکی از کلینیکهای دندانپزشکی بسیار معتبر در زعفرانیه تهران کلینیک دندانپزشکی دکتر شمشیرگر است که انواع خدمات دندانپزشکی همچون پروتزدندان، ایمپلنت دندان و زیبایی دندان را ارائه میدهند. دکتر فرین شمشیرگر متخصص پروتز دندان در زعفرانیه شناخته می شوند.
کلام پایانی
پروتز متحرک یکی از انواع پروتز دندان نام دارد که در بسیاری موارد کاربرد دارد. پروتز متحرک قابل قرار دادن در دهان و بیرون آوردن است و برای افرادی که به هر دلیلی نمیتوانند از پروتز ثابت استفاده کنند یک جایگزین مناسب به شمار میرود.
این پروتز انواع مختلفی دارد که با توجه به شرایط دندانهای بیمار توسط دندانپزشک انتخاب میشود. بسیار مهم است پروتز متحرک توسط یک دندانپزشک قابل انجام شود تا بتواند بهترین نتیجه را برای فرد به وجود آورد.
مشاوره رایگان!
برای مشاوره رایگان یا بصورت آنلاین ثبت نوبت کنید یا با ما تماس بگیرید.
زمانی که فرد دندانهای خود را به دلیل پوسیدگی، بیماری لثه یا هر علت دیگری از دست داده باشد و نیاز به جایگزینی دندانها داشته باشد.
پروتز دندان متحرک پس از ارزیابی وضعیت دهان و دندانها، از قالبگیری دندانها و ساخت مدل سفارشی انجام میشود.
در ابتدا ممکن است فرد احساس ناراحتی داشته باشد، اما پس از مدتی دهان به آن عادت کرده و راحتتر خواهد بود.
پروتز باید روزانه تمیز شود و در شب هنگام خواب از دهان خارج گردد تا از آسیب دیدن و همچنین جلوگیری از بوی بد جلوگیری شود.
در ابتدا ممکن است مشکلاتی در جویدن یا صحبت کردن ایجاد شود، اما با گذشت زمان و عادت کردن به پروتز، این مشکلات کاهش مییابند.
بله، پس از ساخت پروتز ممکن است نیاز به تنظیمات دقیقتر برای راحتی بیشتر و تطابق بهتر با دهان وجود داشته باشد.
بسته به استفاده و وضعیت دهان، معمولاً پروتز دندان متحرک باید هر ۵ تا ۷ سال تعویض یا تنظیم شود.
