افرادی که دندان خود را به هر دلیلی از دست دادهاند ممکن است با اصطلاح پروتز دندان روبرو شده باشند. پروتز دندان به هر وسیله دندانپزشکی گفته میشود که بتواند جایگزین دندان از دست داده شود و یا نقص دندان را پوشش دهد.
پروتز دندان نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و فک و بهبود عملکردهایی همچون جویدن و تکلم دارد و به همین دلیل بسیار مهم است افرادی که دندانهای خود را از از دست دادهاند با پروتز دندان و انواع آن آشنا باشند. در این مقاله به شکل کامل به پروتز دندان خواهیم پرداخت.
پروتز دندان چیست؟
پروتز دندان (dental prosthesis) که بسیاری آن را با نام دندان مصنوعی میشناسند به یک جایگزین برای دندانهای آسیبدیده یا از دست رفته گفته میشود تا نقص دندانی را بپوشاند.
پروتز دندان هم باعث بهبود زیبایی دندان و دهان میشود و هم به عملکرد دندانها کمک میکند. این روش زمانی که دندان طبیعی به دلیل پوسیدگی، شکستگی یا افتادن نیاز به جایگزین داشته باشد استفاده میشود. پروتز دندان هم میتواند به شکل جزئی در دندان استفاده شود و هم به شکل کلی جایگزین دندانها شود و نقصهایی دندانی را جبران کند.
“An artificial replacement for one or more natural teeth or part of a tooth, or associated structures, ranging from a portion of a tooth to a complete denture. The dental prosthesis is used for cosmetic or functional reasons, or both.”
«پروتز دندان جایگزینی مصنوعی برای یک یا چند دندان طبیعی یا بخشی از دندان، یا ساختارهای مرتبط است که میتواند از قسمتی از یک دندان تا یک دست کامل دندان مصنوعی متغیر باشد. پروتز دندان به دلایل زیبایی یا عملکردی، یا هر دو، استفاده میشود.»
منبع : purdue.edu
انواع پروتز دندان
پروتز دندان انواع مختلفی دارد و به شکلهای مختلفی میتواند نقص دندانها را جبران کند. به صورت کلی پروتز دندان به دو نوع زیر تقسیم میشود که هر کدام تقسیمبندیهای مختلفی دارند. در ادامه با انواع پروتز دندان به طور مختصر آشنا می شویم.
پروتز ثابت دندان
یکی از انواع پروتز دندان پروتز ثابت نام دارد که به شکل دائمی در دهان قرار میگیرد و برای اتصال آن از دندان مجاور و ایمپلنتها استفاده میشود. این پروتز استحکام و ماندگاری بالایی دارد. از انواع پروتز ثابت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
روکش دندان (Crown)
بریج دندان (Bridge)
ایمپلنت دندان (Dental Implant)
پروتز متحرک دندان
از دیگر انواع پروتز دندان پروتز متحرک نام دارد. این پروتز در واقع دنچر یا دندان مصنوعی به شمار میرود که میتوان آن را از دهان خارج کرد و دوباره در دهان گذاشت. پروتز متحرک جایگزین تمام دندانهای یک فک یا جایگزین چندین دندان از دست رفته در فک میشود. از انواع پروتز متحرک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دندان مصنوعی کامل (Full denture)
دندان مصنوعی جزئی (Partial denture)
اینکه کدام یک از انواع پروتز دندان مناسب شرایط فرد است پس از معاینه بیمار توسط دندانپزشک مشخص میشود.
مزایا و معایب پروتز دندانی
پیش از اینکه افراد بخواهند یک روش درمانی را برای پروتز دندان خود انتخاب کنند بسیار مهم است که با مزایا و معایب پروتز دندان آشنا باشند. هر کدام از انواع پروتز دندان دارای مزایا و معایب مختلفی هستند که به شکل خلاصه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مزایای پروتز ثابت دندان
از جمله مزایای پروتز ثابت دندان باید به موارد زیر اشاره نمود:
- ایجاد ظاهری طبیعی: پروتز ثابت به دلیل داشتن ظاهر بسیار طبیعی و شبیه دندان، ظاهری بسیار طبیعی ایجاد میکند.
- استحکام بالا:پروتزهای ثابت مقاومت بالایی دارند و در برابر فشار مشکلی برایشان به وجود نمیآید.
- عملکرد بهتر: از آنجایی که پروتز ثابت استحکام بالایی دارد عملکرد دندانها برای جویدن و تکلم به شکل مناسبی انجام میشود.
- ماندگاری بالا: با یک مراقبت درست پروتز ثابت میتواند سالها ماندگاری داشته باشد.
معایب پروتز ثابت دندان
از جمله معایب پروتز ثابت باید به موارد زیر اشاره نمود:
- هزینه بالا: نصب پروتز ثابت به طور معمول هزینه بالایی دارد و ممکن است همه افراد نتوانند هزینه آن را تقبل کنند.
- نیاز به تراشیدن دندان: برای نصب پروتزهای ثابت مانند روکش و بریج، ممکن است دندانهای سالم مجاور نیاز به تراشیدن داشته باشندو این مسئله میتواند به ساختار دندانهای سالم آسیب وارد کند.
- ایجاد حساسیت: پس از نصب پروتزهای ثابت برخی افراد ممکن است دچار حساسیت به سرما و گرما شوند و اینمشکل باعث نیاز به درمانهای اضافی گردد.
- احتمال شکستن یا آسیب به پروتز: پروتزهای ثابت ممکن است به مرور زمان ترک بخورند، بشکنند یا به ترمیم نیاز پیدا کنند.
- خطر عفونت و التهاب: در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان ممکن است در اطراف پروتز عفونت و التهاب ایجاد شود و سلامت لثهها و دندانها تهدیدشود.
مزایای پروتز متحرک
از جمله مزایای پروتز متحرک باید به موارد زیر اشاره نمود:
- هزینه کمتر:پروتزهای متحرک به نسبت پروتز ثابت هزینه کمتری دارند.
- قابلیت برداشتن: پروتز متحرک را میتوان به راحتی از دهان خارج و تمیز کرد.
- جایگزینی سریع: روند ساخت و نصب پروتز متحرک بسیار سریعتر از ثابت است.
معایب پروتز متحرک دندان
از جمله معایب پروتز متحرک دندان باید به موارد زیر توجه کرد:
- احساس ناراحتی و تطبیق دشوار: بسیاری از افراد خیلی سخت به پروتزهای متحرک عادت میکنند و ممکن است در هفتههای ابتدایی احساس سنگینی یا ناراحتی با پروتز متحرک داشته باشند.
- حرکت و لغزش پروتز: پروتزهای متحرک ممکن است در هنگام صحبت کردن یا غذا خوردن حرکت کنند یا از جای خود خارج شوند.
- کاهش قدرت جویدن: این نوع پروتزها در مقایسه با پروتزهای ثابت، قدرت جویدن کمتری دارند.
- خطر زخم شدن و التهاب لثه: اگر پروتز به درستی روی لثهها قرار نگیرد، میتواند باعث ایجاد زخم، التهاب و تحریک لثه شود.
- نیاز به تعویض یا تنظیم دورهای: با گذشت زمان و تغییرات فیزیولوژیک در لثهها و فک، پروتز متحرک ممکن است به تنظیم یا تعویض نیاز پیدا کند.
- احتمال آسیب و شکستن: پروتزهای متحرک معمولاً شکنندهتر از پروتزهای ثابت هستند.
مراحل درمانی پروتز دندان به چه صورت است؟
ممکن است برای بسیاری از افراد که نیاز به پروتز دندان دارند سؤال باشد که مراحل درمانی پروتز دندان چگونه است؟ به صورت کلی فرایند شروع درمان پروتز دندان به شکل زیر طی میشود:
- مشاوره و بررسی: این مرحله در واقع اولین مرحله فرایند پروتز دندان است. در این مرحله دندانپزشک وضع دهان و دندان فرد را بررسی میکند و با توجه به آن و نیاز دهان و دندان یک پروتز مناسب را انتخاب میکند.
- آماده کردن محیط دهان و دندان برای پروتز: پس از انتخاب نوع پروتز ابتدا شرایط همه دندانها بررسی میشود تا در صورت وجود آسیب این موارد برطرف شود.
- قالبگیری: از مراحل مهم پروتز دندان مرحله قالبگیری است. در این مرحله از تری و مواد قالبگیری و یا اسکن دیجیتال استفاده میشود تا دندانپزشک بتواند اندازه فک، قوس فکی و یا اندازه دیگر دندانها را در قالبگیری مشخص کند. سپس قالب آماده شده برای آمادهسازی روکش یا هر نوع پروتز متحرک به لابراتوار ارسال میگردد.
- تست پروتز آماده شده: در این مرحله باید پروتز یا روکشی که از لابراتوار ارسال شده در دهان فرد قرار داده شود و وضعیت تناسب آن بررسی گردد. اگر پروتز مناسب فضای دهان و دندان نباشد دوباره به لابراتوار بازگردانده میشود تا نواقص آن برطرف گردد.
- تحویل پروتز: پس از برطرف شدن تمام مشکلات پروتز، دندانپزشک روکش یا پروتز آماده شده را در دهان قرار میدهد و با مواد مخصوص آن را در جای خود ثابت میکند.
ماندگاری پروتز دندان چقدر است؟
ماندگاری پروتز دندان با توجه به نوع پروتز متفاوت است. در ادامه به ماندگاری انواع پروتز اشاره خواهیم کرد:
- پروتزهای ثابت (روکش و بریج):معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سال و گاهی بیشتر
- ایمپلنتهای دندانی: 25 سال یا حتی بیشتر
- پروتزهای متحرک (دندانهای مصنوعی کامل و پروتز پارسیل): بین ۵ تا ۱۰ سال
نکته مهم برای افزایش ماندگاری پروتز دندان رعایت بهداشت دهان دندان، اجتناب از جویدن غذاهای سخت یا چسبنده و مراجعه منظم به دندانپزشک برای چکاپ است.
پروتز متحرک دندان
از دیگر انواع پروتز دندان پروتز متحرک نام دارد. این پروتز در واقع دندان مصنوعی به شمار میرود که میتوان آن را از دهان خارج کرد و دوباره در دهان گذاشت. پروتز متحرک جایگزین تمام دندانهای یک فک یا جایگزین چندین دندان از دست رفته در فک میشود. از انواع پروتز متحرک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دندان مصنوعی کامل (Full denture)
دندان مصنوعی جزئی (Partial denture)
اینکه کدام یک از انواع پروتز دندان مناسب شرایط فرد است پس از معاینه بیمار توسط دندانپزشک مشخص میشود.
مزایا و معایب پروتز دندانی
پیش از اینکه افراد بخواهند یک روش درمانی را برای پروتز دندان خود انتخاب کنند بسیار مهم است که با مزایا و معایب پروتز دندان آشنا باشند. هر کدام از انواع پروتز دندان دارای مزایا و معایب مختلفی هستند که به شکل خلاصه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ضرورت جایگزین کردن دندانهای از دست رفته
شاید برای بسیاری از افراد سؤال باشد که چرا باید دندانهای از دست رفته را جایگزین کرد. دلایل مختلفی باعث ضرورت جایگزین کردن دندانهای از دست رفته میشوند که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
حفظ قدرت جویدن و گوارش بهتر
نبود دندان میتواند باعث کاهش توانایی جویدن فرد شود. افرادی که دارای نقص در دندان خود هستند بسیاری مواقع غذاها را نجویده میبلعند و این مسئله میتواند مشکلات گوارشی به وجود آورد.
پیشگیری از تحلیل استخوان فک
بر اثر از دست دادن دندان، استخوان فک زیر آن به تدریج تحلیل میرود؛ زیرا بدون فشار و تحریک ناشی از دندان، استخوان شروع به ضعیف شدن و تحلیل رفتن میکند. پروتز دندانی میتواند از این تحلیل جلوگیری کند.
حفظ موقعیت و تراز سایر دندانها
دندانهای مجاور ناحیه خالی به مرور زمان به سمت فضای خالی حرکت میکنند. این مسئله میتواند منجر به بههمریختگی تراز دندانها و بروز مشکلات ارتودنسی شود. با جایگزینی دندانهای از دست رفته، میتوان از این جابهجایی و مشکلات ناشی از آن جلوگیری کرد.
بهبود گفتار و تلفظ
دندانهای جلو و بخشهای مختلف دهان در تولید صداها و تلفظ صحیح نقش مهمی دارند. از دست دادن دندان میتواند با تحت تأثیر قرار دادن تلفظ باعث مشکلات گفتاری شود. جایگزینی دندانهای از دست رفته به بازگشت توانایی گفتار و تلفظ کمک میکند.
افزایش اعتماد به نفس و زیبایی لبخند
از دست دادن دندان به خصوص در ناحیه جلویی دهان میتوانند ظاهر و لبخند فرد را تحت تأثیر قرار دهند و باعث کاهش اعتمادبهنفس فرد شود. پروتز دندان و ایمپلنت دندان میتوانند ظاهر طبیعی و زیبایی لبخند را به فرد بازگردانند.
حفظ بهداشت دهان و دندان
وجود فضای خالی در دهان میتواند به تجمع ذرات غذا و باکتریها کمک کند و احتمال عفونت لثهها، پوسیدگی دندانهای مجاور و بوی بد دهان را افزایش دهد. جایگزینی دندانها به حفظ بهداشت بهتر و جلوگیری از این مشکلات کمک میکند.
پیشگیری از درد و ناراحتیهای عضلانی و مفصلی
نبود دندان در یک ناحیه باعث میشود تا فرد هنگام جویدن فشار بیشتری به سایر دندانها بیاورد که این مشکل میتواند به خستگی و درد در عضلات و مفاصل فک منجر شود. جایگزینی دندانهای از دست رفته به تعادل فشار روی فک کمک میکند.
موارد گفته شده همگی باعث میشوند که پروتز دندان از اهمیت بالایی برخوردار باشد.
مراقبت از پروتز دندان چگونه است؟
مراقبت از پروتز دندان نقش مهمی در طول عمر آن دارد و به همین دلیل افراد باید با مراقبت از پروتز دندان آشنا باشند. از جمله مواردی که در مراقبت از پروتز دندان باید به آنها توجه داشت موارد زیر هستند:
مراقبت از پروتزهای متحرک (دندانهای مصنوعی کامل یا پارسیل)
برای مراقبت از پروتزهای متحرک باید موارد زیر را رعایت نمود:
- خارج کردن پروتز هنگام خواب
- تمیز کردن روزانه دندانها
- نگهداری دندان در آب یا محلول مخصوص
- شستشوی دهان و لثهها
- اجتناب از محصولات و مواد شوینده خانگی همچون وایتکس و جوش شیرین برای شستن دندان مصنوعی
- مراجعه منظم به دندانپزشک جهت چکاپ
مراقبت از پروتزهای ثابت (روکش، بریج و ایمپلنت)
برای مراقبت از این پروتزها باید موارد زیر را حتماً رعایت کرد:
- مسواک زدن و نخ دندان کشیدن
- استفاده از دهانشویه ضدباکتری
- چکاپ منظم توسط دندانپزشک
- اجتناب از جویدن غذاهای سخت و چسبنده
هزینه پروتز دندان چقدر است؟
یکی از سؤالاتی که ممکن است برای بسیاری از افراد نیازمند به پروتز دندان پیش بیاید هزینه پروتز دندان است. موارد متعددی میتوانند بر روی قیمت پروتز دندان اثر بگذارند که از آن جمله موارد زیر هستند:
- نوع پروتز
- جنس مواد استفاده شده
- تعداد دندانهای از دست رفته
- پیچیدگی جایگذاری دندانهای جدید
- نوع کلینیک دندانپزشکی
- دستمزد دندانپزشک
- شهر و منطقه جغرافیایی
به صورت کلی میتوان گفت پروتزهای ثابت همچون روکش، بریج و ایمپلنت به دلیل استفاده از مواد باکیفیتتر و پیچیدگی بیشتر به نسبت پروتزهای متحرک هزینه بالاتری دارند. از میان همه این روشها ایمپلنت به عنوان یکی از مؤثرترین و بهترین نوع پروتز به شمار میرود. برای اینکه افراد بدانند هزینه پروتز دندان آنها چقدر است باید حتماً به دندانپزشک مراجعه کنند تا با بررسی وضعیت بتواند هزینه این کار را برای آنها تخمین بزند.
بهترین متخصص پروتز دندان در زعفرانیه
بهترین نوع پروتز دندان با توجه به وضعیت خاص دهان و دندان فرد مشخص میشود؛ اما از میان تمام روشهای نام برده ایمپلنتهای دندانی برای دندانهای از دست رفته بهترین جایگزین هستند. ایمپلنت دندان در فک کاشته میشود و به دلیل استحکام بالای خود میتواند همانند یک دندان طبیعی در جای خود بماند و از طرفی به دلیل ظاهر مشابه با دندان طبیعی، زیبایی دهان و دندان را به خطر نیندازد.
خانم دکتر شمشیرگر انواع خدمات دندانپزشکی همچون پروتز، ایمپلنت و زیبایی دندان را ارائه میدهند. دکتر فرین شمشیرگر به عنوان یکی از بهترین متخصص های پروتز دندان در زعفرانیه شناخته می شوند . مشاوره دندانپزشکی زیبایی در این مطب به صورت رایگان می باشد.
کلام پایانی
پروتز دندان جایگزین مصنوعی یک یا چند دندان آسیبدیده و از دست رفته است. پروتز میتواند به شکل ثابت و متحرک در شکلهای متفاوت باشد که با توجه به وضعیت دندانهای از دست رفته و نیاز فرد انتخاب میشود.
اینکه کدام پروتز مناسب بیمار است به تشخیص دندانپزشک باز میگردد؛ اما از میان روشهای پروتز دندان، ایمپلنت به دلیل استحکام و شباهت بالا به دندان طبیعی از جمله انواع پروتز است که از محبوبیت بالاتری برخوردار است.
مشاوره رایگان!
برای مشاوره رایگان یا بصورت آنلاین ثبت نوبت کنید یا با ما تماس بگیرید.
وقتی که فرد یکی یا چند دندان خود را به دلایل مختلف از دست داده باشد (مانند پوسیدگی شدید، آسیب یا بیماری لثه)، پروتز دندان میتواند جایگزینی مناسب باشد.
عمر پروتز به نوع و کیفیت مواد استفادهشده، نحوه مراقبت از آن و شرایط دهانی فرد بستگی دارد. معمولاً پروتزها بین ۵ تا ۱۵ سال دوام میآورند.
بله، پروتزهای دندان مدرن به گونهای طراحی میشوند که شبیه دندانهای طبیعی به نظر برسند و حتی از نظر رنگ و شکل با دندانهای باقیمانده هماهنگ شوند.
بله، مراقبت از پروتز مشابه مراقبت از دندانهای طبیعی است. باید آنها را تمیز نگه داشت و از خوردن غذاهای سخت یا چسبناک خودداری کرد.
بله، اما در ابتدا ممکن است لازم باشد از غذاهای نرم و کمحجم استفاده کنید تا به پروتز عادت کنید.
؟ نصب پروتز دندان معمولاً با بیحسی انجام میشود و درد زیادی ایجاد نمیکند. اما پس از نصب، ممکن است کمی احساس ناراحتی یا فشار در ناحیه نصب پروتز وجود داشته باشد.
پروتز دندان برای بیشتر افراد مناسب است، اما در برخی شرایط مانند بیماریهای لثه شدید یا مشکلات دیگر دهانی، ممکن است نیاز به درمانهای تکمیلی یا تغییرات در طراحی پروتز باشد.




2 پاسخ
من تازه پروتز دندان انجام دادم.
از چه روش هایی برای مراقبت از آن باید استفاده کنم ؟
ممنون میشم راهنمایی فرمایید.
لطفا مراحل زیر را با دقت انجام دهید :
پروتز متحرک را روزانه با مسواک نرم و شوینده مخصوص تمیز کنید.
شبها آن را خارج کرده و در آب یا محلول مخصوص نگهداری کنید.
پروتزهای ثابت را مثل دندانهای طبیعی مسواک بزنید و از نخ دندان یا واترجت استفاده کنید.
در صورت نیاز بیشتر به مشاوره با ما تماس بگیرید.
با تشکر از شما