پروتز دندان به جایگزین یک قسمت یا کل دندانهای از دست رفته گفته میشود. این ابزار کمک میکند تا بتوان یک قسمت یا کل دندانهای از دست رفته را با ابزارهای جایگزین پر کرد و به اصلاح وضعیت دندانها پرداخت.
پروتز دندان انواع مختلفی دارد که باید با توجه به شرایط فرد از نوع مناسب آن استفاده شود. در این مقاله به شکل کامل به انواع پروتز دندان خواهیم پرداخت.
“There are several dental prosthesis types of fixed dental appliances, such as crowns and implants, and removable devices, including full or partial dentures, which can be taken out as needed.”
«انواع مختلفی از پروتزهای دندانی وجود دارد، از جمله لوازم ثابت دندانی، مانند روکش و ایمپلنت، و همچنین دستگاههای متحرک، از جمله دندان مصنوعی کامل یا جزئی، که در صورت نیاز میتوان آنها را خارج کرد.»
منبع :Health line
پروتز دندان چیست و هدف اجرای آن
پروتز Prosthesis به معنای اندام یا عضو مصنوعی جایگزین شده در بدن است. پروتز دندان یک ابزار مفید برای جایگزینی دندانهای از دست رفته یا رفع عیوب دندانی به شمار میرود. پروتز به اهداف مختلفی انجام میشود که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بازگرداندن عملکرد دندانها
- جلوگیری از مشکلات دهانی و دندانی
- بازگرداندن زیبایی دندان
- پیشگیری از تحلیل استخوان فک
- توزیع مناسب نیرو در دهان بر جلوگیری از فشار بر روی دندانهای دیگر
انواع پروتز دندان
پروتز دندان انواع مختلفی دارد و به شکلهای مختلفی میتواند نقص دندانها را جبران کند. به صورت کلی پروتز دندان به دو نوع زیر تقسیم میشود که هر کدام تقسیمبندیهای مختلفی دارند.
پروتزهای دندانی به صورت کلی به دو دسته زیر طبقهبندی میشود:
پروتز ثابت دندان (Fixed)
پروتز دندان ثابت انواعی هستند که ساخته و آمادهسازی میشوند و سپس توسط دندانپزشک در محل مورد نظر قرار میگیرند. این پروتزها به شکل کاملاً محکم در جای مورد نظر فیکس میشوند و امکان خارج کردن آنها توسط خود بیمار ممکن وجود ندارد.
پروتز متحرک دندان (Removable)
پروتز متحرک دندان انواعی از پروتز هستند که پس از ساخت و آماده شدن در دهان بیمار قرار میگیرد؛ اما بیمار میتواند هر زمان که تمایل داشت پروتز را از دهان خارج کند و آن را دوباره سر جایش قرار دهد. برای این کار بیمار نیازی به دندانپزشک نخواهد داشت.
انواع پروتز دندان ثابت و کاربرد آنها
پروتز ثابت دندان شکلهای مختلفی دارد و در چند دسته زیر میتواند برای دندانها قابل استفاده باشد. انواع پروتز دندان ثابت عبارتند از:
روکش دندانی یا کراون/ Dental Crown
روکش دندان به نوعی پروتز ثابت گفته میشود که جایگزین ساختار تاجی دندان میشود. زمانی که تاج دندان با ترمیمهای روتین قابل بازسازی نیست از روکش دندانی استفاده میکنند.
برای استفاده از روکش باید خود دندان به همراه ریشهای که آن را در لثه نگه داشته، وجود داشته باشد. مشکل این روش در این است که برای قرار دادن روکش بر روی دندان باید بافت باقیمانده از تاج دندان کمی تراش بخورد و این مسئله باعث میشود مقداری از تاج در حین فرایند ترمیم از بین برود.
بریج دندانی/ Dental Bridge
بریج دندان یا پل دندان یکی از روشهای مؤثر برای پر کردن فاصله به وجود آمده میان دو دندان است. اگر تخریب دندان در حدی باشد که نتوان آن را نگه داشت باید دندان را به شکل کامل خارج کرد.
در این وضعیت برای روکش کردن باید پایه روکش دندان از دست رفته را بر روی دندانهای کناری قرار داد تا این دندانها نقش پایه را ایفا کنند و روکش بتواند روی دندان از دست رفته در میان دو دندان دیگر را پوشش دهد. برای انجام این روش دندانهای مجاور و پایه باید تراش خورده شوند.
برخی مواقع به دلیل حساسیت به گرما و سرما ممکن است این دندانها نیاز به درمان ریشه (عصبکشی) داشته باشند که این موارد از جمله معایب این روش هستند.
اینله (Inlay) و آنله (Onlay) سرامیکی دندان
در صورتی که روشهای قبلی قابل انجام نباشند میتوان از اینله و آنله سرامیکی دندان استفاده کرد. تفاوت این روشها با کراون دندانی در این است که این پروتزها فقط جایگزین قسمتهای از دست رفته دندان میشوند و دیگر نیازی به تراش دور تا دور دندان و حذف بافتهای سالم دندان نیست.
ایمپلنت دندان/ Dental Implant
ایمپلنت دندان یکی از روشهای بسیار مؤثر برای جایگزینی دندانها است. ایمپلنت دندانی یک پایه فلزی پیچ مانند به نام «فیکسچر» (Fixture) دارد که در داخل استخوان فک به جای ریشه دندانی قرار میگیرد.
پس از ثابت شدن این فیکسر در طی چند ماه و جوش خوردن آن به فک، رویش یک قطعه به نام «اباتمنت» قرار میگیرد و در نهایت یک کراون دندانی به عنوان تاج دندان بر روی آن قرار داده میشود تا دندانی به شکل کاملاً طبیعی را به وجود آورد.
این روش نیازی به آسیب و تراش دندانهای مجاور ندارد و از طرفی با ایجاد یک ظاهر طبیعی و با استحکام میتواند به بهترین شکل جایگزین دندانهای از دست رفته باشد.
بریج با پایههای ایمپلنت
این روش تقریباً مشابه با بریج دندانی است؛ اما پایهها دندان طبیعی نیستند و از ایمپلنت به جای آنها استفاده میشود. در این روش نیز دندانهای پایه بیمار آسیب و تراش نخواهند دید. این روش مناسب زمانی است که دندانپزشک بخواهد بیش از یک دندان را به کمک ایمپلنتها جایگزین کند.
اوردنچر/ Overdenture یا دنچر کامل متکی به ایمپلنت
این نوع از پروتز زمانی استفاده میشود که فرد تمام دندانهای خود را از دست داده است. در این وضعیت اوردنچر که یک دنچر کامل است بر روی چند پایه ایمپلنتی پیچ میشود. این پروتز برخلاف دنچر متحرک نمیتواند از دهان خارج شود و ثبات بهتری دارد.
انواع پروتز دندان متحرک و کاربرد آنها
بسیاری مواقع افراد تمایلی به استفاده از پروتزهای ثابت ندارند و در این مواقع استفاده از پروتزهای متحرک پیشنهاد میشود که به شکل زیر هستند:
پروتز کامل یا دنچر کامل متحرک/ Removable Complete (Full) Denture
زمانی که بیمار تمام دندانهای خود را از دست داده باشد از پروتز کامل استفاده میشود. در پروتز کامل که بسیاری آن را با نام «دندان مصنوعی» یا «دست دندان» یا «دنچر» میشناسند یک ردیف دندان مصنوعی جایگزین همه دندانهای فرد میشود.
پروتز پارسیل یا دنچر پارسیل متحرک/ Removable Partial Denture
پروتز پارسیل زمانی انجام میشود که فرد تعدادی از دندانهای خود را از دست داده است. بسیاری از افراد این روش را با نام «دست دندان تکهای» میشناسند.
اگر تعداد دندانهایی از دست رفته بیشتر از سه، چهار عدد دندان کنار هم باشد و درمانهای ثابت به هر دلیلی توسط بیمار تأیید نشوند از این روش میتوان استفاده کرد. امروزه به دلیل وجود روش ایمپلنت این روش چندان کاربردی ندارد.
مزایای پروتز دندان؛ چرا به پروتز دندان نیاز داریم؟
نیاز به پروتز دندان به دلایل مختلفی ایجاد میشود که عمدتاً به حفظ سلامت دهان، عملکرد دندانها و ظاهر فرد مربوط هستند. در ادامه با مزایای پروتز دندان آشنا میشوید:
جایگزینی دندانهای از دست رفته
یکی از مزایای پروتز دندان جایگزینی دندانهای از دست رفته است. دندانها به دلایل مختلفی مانند پوسیدگی شدید، بیماریهای لثه، آسیب یا ضربه میتوانند آسیب ببینند و این مسئله مشکلاتی را برای جویدن و صحبت کردن ایجاد کند. پروتز دندان میتواند این مشکل را به شکل کامل برطرف کند.
بهبود زیبایی ظاهری
از آنجایی که از دست دادن دندان میتواند بر روی زیبایی لبخند و فرم صورت تأثیر بگذارد پروتز دندان میتواند مشکلات ناشی از نبود دندانها را برطرف سازد.
جلوگیری از جابهجایی دندانهای مجاور
از دیگر مزایای پروتز دندان عدم آسیب به دندانهای کناری است. جای خالی بین دندانها باعث میشود دندانهای مجاور به سمت فضای خالی حرکت کنند و این مسئله باعث ایجاد مشکلات ارتودنسی شود. پروتز میتواند از این مشکل جلوگیری کند.
حفظ سلامت دهان و فک
افتادن دندانها میتواند باعث تحلیل استخوان فک در ناحیه شود و استفاده از پروتز میتواند مانع از این مسئله باشد.
بهبود عملکرد جویدن و گوارش
از دیگر مزایای پروتز دندان این است که از مشکلات گوارشی جلوگیری میکند. نداشتن دندان میتواند باعث مشکلاتی در فرایند جویدن و هضم غذا شود و پروتز میتواند به بازگشت عملکرد طبیعی جویدن و هضم بهتر غذا کمک کند.
حمایت از ساختار صورت
از دست دادن دندان میتواند باعث فرورفتگی یا تغییر در ظاهر صورت شود که پروتز دندان میتواند آن را اصلاح کند.
کمک به صحبت کردن
نبود برخی دندانها میتواند باعث ایجاد مشکل در تلفظ برخی کلمات شود. پروتز دندان به بازگرداندن توانایی صحبت به شکل صحیح کمک میکند.
موارد نام برده از جمله مزایای پروتز دندان هستند و نشان میدهند پروتز دندان تا چه حد میتواند به سلامت دهان و دندان کمک کند.
بهترین انوع پروتز دندان ثابت کدام است؟
شاید برای افرادی که نیاز به پروتز ثابت دندان دارند این سؤال پیش آمده باشد که بهترین نوع پروتز ثابت دندان چیست. در جواب این سؤال باید گفت ایمپلنت بهترین نوع پروتز دندان به شمار میرود؛ زیرا ظاهر و عملکرد طبیعی دارد و ماندگاری آن طولانی مدت است.
ایمپلنت در صورت یک استفاده درست و رعایت بهداشت دهان و دندان میتواند ۱۰ تا ۳۰ سال دوام داشته باشد. این روش هم چنین دارای یک ریشه مصنوعی است که در استخوان فک جای میگیرد و از تحلیل استخوان فک جلوگیری میکند.
از طرف دیگر برای نصب ایمپلنت نیازی به تراش و آسیب به دندانهای مجاور نیست و همین مسئله کمک میکند این روش یک روش بدون عارضه باشد.
عوامل موثر در انتخاب انواع پروتز دندان؛ چه نوع پروتزی مناسب من است؟
اینکه کدام یک از انواع پروتز دندان مناسب فرد است به عوامل متعددی بستگی دارد. از جمله این عوامل موارد زیر هستند که در هنگام پروتز دندان در نظر گرفته میشوند:
وضعیت دندانها و لثهها
یکی از موارد مهم در انتخاب نوع پروتز دندان وضعیت دندانها و لثه است. برای انتخاب پروتز تعداد و محل دندانهای از دسترفته، سلامت لثهها و وجود یا نبود دندانهای سالم مجاور بررسی میشود.
وضعیت استخوان فک
وضعیت استخوان فک باید در هنگام انتخاب نوع پروتز در نظر گرفته شود. برای انجام پروتزهایی مانند ایمپلنت، داشتن استخوان فک کافی و سالم ضروری است.
نیازهای زیبایی و عملکردی
برای انتخاب پروتز باید به نیازهای دهان فرد از لحاظ زیبایی توجه داشت. برای بخشهایی از دهان که زیبایی اهمیت بیشتری دارد (مانند دندانهای جلویی)، پروتزهایی با ظاهر طبیعی (مانند سرامیک یا ایمپلنت) ترجیح داده میشوند. در دندانهای عقبی، استحکام و مقاومت پروتز مهمتر است و باید به این مسئله توجه داشت.
شرایط پزشکی بیمار
شرایط پزشکی فرد برای انتخاب پروتز اهمیت دارد. ابتلا به بیماریهای همچون دیابت کنترل نشده یا پوکی استخوان میتواند بر روی انتخاب پروتز تأثیرگذار باشد.
زمان مورد نیاز برای درمان
باید در نظر داشت برای انتخاب نوع پروتز به زمان مورد نیاز برای درمان توجه کرد. ایمپلنت به طور مثال به چند ماه زمان نیاز دارد؛ اما بریج دندان یا پروتز متحرک در زمان کوتاهتری قابل انجام هستند.
بودجه بیمار
باید برای انتخاب پروتز به بودجه بیمار نیز توجه داشت. به طور مثال روشی همچون ایمپلنت هزینه بالاتری نسبت به روشهای دیگر دارد که باید این نکته را در هنگام انتخاب پروتز در نظر گرفت.
با توجه به موارد فوق انتخاب نوع پروتز انجام میشود تا بتواند بهترین نتیجه را به همراه داشته باشد.
عوامل موثر در انتخاب انواع پروتز دندان؛ چه نوع پروتزی مناسب من است؟
اینکه کدام یک از انواع پروتز دندان مناسب فرد است به عوامل متعددی بستگی دارد. از جمله این عوامل موارد زیر هستند که در هنگام پروتز دندان در نظر گرفته میشوند:
وضعیت دندانها و لثهها
یکی از موارد مهم در انتخاب نوع پروتز دندان وضعیت دندانها و لثه است. برای انتخاب پروتز تعداد و محل دندانهای از دسترفته، سلامت لثهها و وجود یا نبود دندانهای سالم مجاور بررسی میشود.
وضعیت استخوان فک
وضعیت استخوان فک باید در هنگام انتخاب نوع پروتز در نظر گرفته شود. برای انجام پروتزهایی مانند ایمپلنت، داشتن استخوان فک کافی و سالم ضروری است.
نیازهای زیبایی و عملکردی
برای انتخاب پروتز باید به نیازهای دهان فرد از لحاظ زیبایی توجه داشت. برای بخشهایی از دهان که زیبایی اهمیت بیشتری دارد (مانند دندانهای جلویی)، پروتزهایی با ظاهر طبیعی (مانند سرامیک یا ایمپلنت) ترجیح داده میشوند. در دندانهای عقبی، استحکام و مقاومت پروتز مهمتر است و باید به این مسئله توجه داشت.
شرایط پزشکی بیمار
شرایط پزشکی فرد برای انتخاب پروتز اهمیت دارد. ابتلا به بیماریهای همچون دیابت کنترل نشده یا پوکی استخوان میتواند بر روی انتخاب پروتز تأثیرگذار باشد.
زمان مورد نیاز برای درمان
باید در نظر داشت برای انتخاب نوع پروتز به زمان مورد نیاز برای درمان توجه کرد. ایمپلنت به طور مثال به چند ماه زمان نیاز دارد؛ اما بریج یا پروتز متحرک در زمان کوتاهتری قابل انجام هستند.
بودجه بیمار
باید برای انتخاب پروتز به بودجه بیمار نیز توجه داشت. به طور مثال روشی همچون ایمپلنت هزینه بالاتری نسبت به روشهای دیگر دارد که باید این نکته را در هنگام انتخاب پروتز در نظر گرفت.
با توجه به موارد فوق انتخاب نوع پروتز انجام میشود تا بتواند بهترین نتیجه را به همراه داشته باشد.
مراقبت و پاکسازی انواع پروتز دندان چگونه است؟
یکی از موارد بسیار مهمی که بر روی طول عمر دندان پروتز تأثیر میگذارد نحوه نگهداری و مراقبت از پروتز دندان است. در ادامه با روشهای مراقبت و پاکسازی انواع پروتز دندان آشنا میشوید:
مراقبت و پاکسازی پروتزهای ثابت (روکش، بریج و ایمپلنت)
برای پاکسازی پروتزهای ثابت باید حتماً از روشهای زیر استفاده کرد:
- مسواک زدن منظم
- استفاده از نخ دندان مخصوص بریج و ایمپلنت
- شستشوی دهان با دهانشویه
- استفاده از واترپیک
- مراجعه منظم به دندانپزشک
مراقبت و پاکسازی پروتزهای متحرک (دندان مصنوعی کامل یا جزئی)
برای مراقبت از پروتزهای متحرک باید حتماً از روشهای زیر برای پاکسازی دندانها استفاده کرد:
- در آوردن پروتز در شب
- شستشو پروتز با آب ولرم
- استفاده از برس مخصوص پروتز برای تمیز کردن سطح دندان
- خیساندن دندان مصنوعی در محلول پاککننده
- عدم استفاده از آب داغ برای شستشوی دهان
دکتر فرین شمشیرگر متخصص پروتز دندان در زعفرانیه
آشنایی با انواع پروتز دندان برای افرادی که میخواهند با استفاده از پروتز دندانهای خود را جایگزین کنند بسیار اهمیت دارد. پروتز دندان انواع مختلفی دارد و به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم میشود که هر کدام زیرشاخههای دیگری دارند.
یکی از بهترین پروتزهای دندان ایمپلنت نام دارد که میتواند بهترین جایگزین برای دندانهای از دست رفته باشد. آشنایی با انواع پروتز دندان کمک میکند تا افراد با آگاهی بهتری نوع پروتز دندان خود را انتخاب کنند و بهترین استفاده را از آن ببرند.
دکتر فرین شمشیرگر به عنوان متخصص پروتز دندان در زعفرانیه شناخته می شوند و افراد میتوانند با اطمینان خاطر با گرفتن وقت قبلی و مشاوره رایگان به کلینیک ایشان مراجعه نمایند.
مشاوره رایگان!
برای مشاوره رایگان یا بصورت آنلاین ثبت نوبت کنید یا با ما تماس بگیرید.
پروتز دندان کامل برای افرادی که تمامی دندانهای خود را از دست دادهاند، مورد استفاده قرار میگیرد. این پروتزها میتوانند بهصورت کامل روی فک بالا یا پایین نصب شوند.
پروتز جزئی برای افرادی که تعدادی از دندانهای خود را از دست دادهاند و برخی از دندانهای طبیعی باقی ماندهاند، استفاده میشود. این پروتزها به دندانهای طبیعی متصل میشوند.
استفاده از پروتز دندان میتواند به بهبود توانایی جویدن، صحبت کردن و همچنین حفظ ساختار صورت کمک کند. همچنین از مشکلاتی مانند تحلیل رفتن استخوان فک جلوگیری میکند.
در ابتدا ممکن است فرد احساس ناراحتی داشته باشد، اما در بیشتر موارد درد شدید نخواهد بود. پزشک معمولاً پروتز را بهطور دقیق تطبیق میدهد تا راحتی بیشتری را برای بیمار فراهم کند.
بعد از نصب پروتز دندان، رعایت بهداشت دهان و دندان بسیار مهم است. مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان برای حفظ سلامت پروتز و جلوگیری از مشکلات دهانی ضروری است. همچنین باید از مواد غذایی سخت و چسبنده پرهیز کرد.
2 پاسخ
سلام
من دو تا از دندانهای جلو را کشیده ام. برای زیبایی و استفاده از دندان شما کدام یک از انواع پروتز دندان را پیشنهاد می کنید؟
ممنون میشم قیمت هم اعلام کنید.
سلام وقتتون به خیر
باید توسط دکتر شمشیرگر متخصص پروتز دندان ویزیت شوید تا بعد از معاینه و بررسی وضعیت نوع پروتز را اعلام کنند.
در نظر داشته باشید این که چه نوع و چه برندی میخواهید استفاده کنید، آیا نیاز به پیوند استخوان می باشد یا خیر، بر قیمت پروتز دندان تاثیرگذار هستند.